Η Αγανάκτηση πήγε πλατεία

«Το κινητήριο αίσθημα της Αντίστασης ήταν η αγανάκτηση. Εμείς οι βετεράνοι των αντιστασιακών κινημάτων και των μαχόμενων δυνάμεων της Ελεύθερης Γαλλίας καλούμε τις νεότερες γενιές να δώσουν πνοή στην Αντίσταση και να μεταδώσουν την κληρονομιά και τα ιδανικά της. Τους λέμε πάρτε τη σκυτάλη, αγανακτήστε!».

Όταν τον Οκτώβριο του 2010 93χρονος Γάλλος αντιστασιακός και διπλωμάτης Στεφεν Εσσελ έγραφε αυτές τις γραμμές στο μικρό βιβλιαράκι του «Αγανακτήστε» δε θα μπορούσε να φανταστεί πως λίγους μήνες αργότερα οι πλατείες της Ευρώπης θα ήταν γεμάτες με «αγανακτισμένους». Ο Εσσέλ καλεί μέσα από το βιβλίο τους πολίτες να βγουν στο δρόμο ειρηνικά με αιτήματα το ισχυρό κοινωνικό κράτος, την ανεξαρτησία των μέσων, την εξάλειψη του ρατσισμού και το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ανεξάρτητα από το αν άσκησε επιρροή ή όχι το βιβλίο αποδειχθηκε προφητικό. Δυο μήνες μετά τη συγγραφή του ξεκίνησε το ντόμινο των εξεγέρσεων των Αραβικών λαών. Πρώτα η Τυνησία και στη συνέχεια η Αίγυπτος, η Λιβύη και η Συρία συγκλονιστήκαν από κινήματα με αίτημα την αλλαγή των πολιτικών καθεστώτων. Παρόλα αυτά στην Ευρώπη επικρατούσε αξιοσημείωτη στασιμότητα αναλογικά με την οικονομική κρίση και τις συνέπειες που αντιμετωπίζει.

Ώσπου στις 15 Μαΐου η πλατεία Ντελ Σολ της Μαδρίτης γεμίζει με κόσμο ύστερα από καλέσματα που κατέκλυσαν το διαδίκτυο και κυρίως τα κοινωνικά δίκτυα. Το ακομμάτιστο κίνημα των «Αγανακτισμένων» εξαπλώθηκε σύντομα σε όλη την επικράτεια της Ισπανίας. Μαζικές συγκεντρώσεις, δημιουργία μεγάλων κατασκηνώσεων στις πλατείες και αμεσοδημοκρατικές λαϊκές συνελεύσεις συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό λίγες μέρες πριν τη διεξαγωγή των αυτοδιοικητικών εκλογών. Οι διαδηλωτές απαιτούν ένα πιο δημοκρατικό πολιτικό σύστημα που θα σέβεται και θα υπολογίζει τους πολίτες και θα τους δίνει μεγαλύτερη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.

Το κίνημα της πλατείας υιοθετείται και από Ιταλούς πολίτες αλλά όχι στο βαθμό που θα το καθιστούσε διαρκές και αποτελεσματικό. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες στην πλατεία Ντελ Σολ υψώνεται πανό, πιθανότατα όπως ακούστηκε αργότερα από Έλληνες φοιτητές, το οποίο γραφεί στα Ισπανικά «Ησυχία, θα ξυπνήσουμε τους Έλληνες».

Οι Έλληνες φαίνεται ότι αποφάσισαν ακούγοντας και τη συμβουλή των Ισπανών Αγανακτισμένων να «ξυπνήσουν». Ένα απλό κάλεσμα σε μορφή event στο facebook αρκούσε για να μαζευτούν 20.000 άνθρωποι στο Σύνταγμα την Τετάρτη 25 Μαΐου. Παράλληλα μεγάλες συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν στο Λευκό Πύργο και σε πολλές κεντρικές πλατείες ελληνικών πόλεων. Βασικά χαρακτηριστικά του καλέσματος ήταν η έκκληση για απουσία κομμάτων και οργανώσεων αλλά και για ειρηνικό χαρακτήρα της συγκέντρωσης. Εκείνη την Τέταρτη γεννήθηκε ένα κίνημα που την Κυριακή 29 Μαΐου έμελλε να οδηγήσει σε μια από τις μεγαλύτερες ως σήμερα ακομμάτιστες συγκεντρώσεις στη νεότερη ιστορία της Ελλάδας.

Eκείνη την Κυριακή τα βήματα μου με οδήγησαν και μένα στο Σύνταγμα... Ήταν άλλωστε μια ιδιαίτερη μέρα καθώς ήταν η πρώτη προσπάθεια πανευρωπαϊκού συντονισμού με διεξαγωγή παρόμοιων συγκεντρώσεων σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Φτάνοντας στο σταθμό μετρό του Συντάγματος γύρω στις 8 σάστισα μπροστά στο πλήθος που προσπαθούσε να ανέβει τις σκάλες. Οι υπάλληλοι του μετρό με ζωγραφισμένη την αγωνία στο πρόσωπο τους στεκόντουσαν δίπλα στις σκάλες για την αποφυγή ατυχημάτων. Παράλληλα μέλη του κινήματος «Δεν πληρώνω» είχαν προχωρήσει σε συμβολικό αποκλεισμό των ακυρωτικών μηχανημάτων και παράλληλα πραγματοποιούσαν μοίρασμα κειμένων.

Η πλατεία καθώς και οι τέσσερις δρόμοι που την περιβάλλουν ήταν γεμάτοι με κόσμο. Θα υπολόγιζα περίπου 80.000 ανθρώπους που κατέβηκαν στο δρόμο να διαδηλώσουν χωρίς κανένα κομματικό ή συνδικαλιστικό κάλεσμα. Η συγκέντρωση είχε απόλυτα ειρηνικό χαρακτήρα με τους διαδηλωτές να μη ξεφεύγουν σε κανένα σημείο της. Οι κομματικές σημαίες και τα κομματικά πανό απουσίαζαν παντελώς. Αντίθετα αρκετά έντονη ήταν η παρουσία ελληνικών σημαιών αλλά και των εξεγερμένων χωρών της Αφρικανικής Ηπείρου, της Αργεντινής και φυσικά της Ισπανίας. Μπροστά από το κοινοβούλιο μεταξύ των διμοιριών των ΜΑΤ και του κόσμου, είχαν τοποθετηθεί μεγάλα πανό, από τα οποία ξεχώριζαν δύο. Το ένα αποτελούσε απάντηση σε αυτό των Ισπανών και έγραφε «Ισπανοί Ξυπνήσαμε» έχοντας φόντο την Ισπανική σημαία. Το δεύτερο έδειχνε ένα ελικόπτερο συνοδευόμενο από τη λέξη «ΟΥΣΤ» παραπέμποντας στα γεγονότα της Αργεντινής το 2001 όταν η κυβέρνηση «δραπέτευσε» με ελικόπτερο.

Οι «Αγανακτισμένοι» της Κυριακής ήταν κάθε ηλικίας, φύλου, πολιτικών ή μη πεποιθήσεων. Φοιτητές, οικογένειες με μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι άνθρωποι που παρά τις κακουχίες που έχουν ζήσει ένιωσαν την αξιοπρέπεια τους να καταρρακώνεται, ποδηλάτες, ζευγαράκια συνθέτουν ένα πολύ όμορφο κολάζ εικόνων και ένα απρόβλεπτο κίνημα. Τα συνθήματα που ακούγονταν έξω από τη Βουλή δεν είχαν σχέση με αυτά που έχω συνηθίσει να ακούω σε μια συνηθισμένη διαδήλωση. Αυτά που επικρατούν είναι το «πάρτε το μνημόνιο και φύγετε από εδώ» και το «κλεφτές κλεφτές». Την τιμητική του έχει κι ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κύριος Πάγκαλος. Είναι εμφανές ότι η πλειοψηφία του κόσμου είτε κατεβαίνει στο δρόμο πρώτη φορά είτε προσπαθεί να αλλάξει τακτική. Σφυρίχτρες, κατσαρόλες, λέιζερ είναι τα αξεσουάρ σήμα-κατατεθέν των Αγανακτισμένων. Γύρω από τα σημεία συγκέντρωσης των «Αγανακτισμένων» υπάρχουν κάθε είδους μικροπωλητές, από καντίνες με σάντουιτς μέχρι πωλητές σημαιών.

Στο κέντρο της πλατείας οι Αγανακτισμένοι έχουν δημιουργήσει μια μικρή κοινότητα. Στο χώρο πρασίνου έχουν στηθεί σκηνές όπου κάποιοι από αυτούς έχουν εγκατασταθεί μόνιμα, ενώ παράλληλα έχουν δημιουργήσει διαφορές ομάδες ώστε να λειτουργήσει εύρυθμα το εγχείρημα. Οι βασικότερες είναι η ομάδα ψυχραιμίας που έχει αναλάβει να αποτρέπει τις εντάσεις και τις κλοπές, η ομάδα σίτισης που οργανώνει γεύματα, η νομική ομάδα που διερευνά διάφορα νομικά ζητήματα όπως τις δανειακές συμβάσεις και την πιθανότητα αγωγών σε πολιτικά πρόσωπα, και βέβαια η σημαντικότατη ομάδα περίθαλψης.

Όπως κάθε βράδυ στις 9 έτσι και την Κυριακή πραγματοποιήθηκε η Λαϊκή συνέλευση, μια αμεσοδημοκρατική συνέλευση μέσα από την οποία ένα μεγάλο μέρος των Αγανακτισμένων συντονίζει τα βήματά του, παράγοντας συγκεκριμένα αιτήματα και καταστρώνοντας ένα πλάνο δράσης. Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι όλων των ηλικιών ,κυρίως νέοι, παρακολούθησαν και τοποθετήθηκαν στη συνέλευση. Μια γραμματεία συντονίζει τη συνέλευση δίνοντας το λόγο σε κάθε ομιλητή που κληρώνεται το νούμερο του να μιλήσει για ενάμιση λεπτό. Γύρω στις 11 το σώμα ψηφίζει με ανάταση χεριών υπέρ ή κατά κάποιων προτάσεων που έχουν κατατεθεί κατά τη διάρκεια των τοποθετήσεων. Ο κανονισμός της Συνέλευσης δεν επιτρέπει το γιουχάισμα ή την επευφημία με λόγια αλλά με ανάταση ή κατάβαση του αντίχειρα. Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως ο κανονισμός εφαρμόζεται από όλους πιστά. Στη συνέλευση αυτή αλλά και γενικότερα στην πλατεία συμμετέχουν άνθρωποι κάθε κατηγορίας που πλήττονται από τα νέα μέτρα και βλέπουν τη ζωή τους να εξαθλιώνεται. Νέοι άνεργοι ή επισφαλώς εργαζόμενοι, μεσήλικες απολυμένοι που δε βρίσκουν δουλειά, δημόσιοι υπάλληλοι με πετσοκομμένους μισθούς, ηλικιωμένοι με συντάξεις πείνας και πολλοί άλλοι.

Δεν ξέρω αν η πλατεία θα μπορέσει να αλλάξει το πολιτικό τοπίο της χώρας, αλλά σίγουρα απέδειξε δύο πράγματα. Το ένα είναι πως αν το θελήσουμε μπορούμε να σπάσουμε τη σχέση ανάθεσης μεταξύ πολίτη-κόμματος, και να περάσουμε στο μοντέλο ενεργός πολίτης. Το δεύτερο είναι ότι επιτέλους η πλειοψηφία του κόσμου φαίνεται με αργά αλλά σταθερά βήματα να εντρυφεί στην κουλτούρα του συναθροίζεσθαι ,να συζητάει, να σέβεται τη διαφορετική άποψη και να συνδιαμορφώνει.